Nhiều chủ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp FDI vừa đi vào hoạt động đã bị phạt vì không biết mình thuộc nhóm phải thực hiện thủ tục đăng ký môi trường. Nguyên nhân phổ biến nhất là không phân biệt được trường hợp nào phải có giấy phép môi trường hoặc phải thực hiện đăng ký môi trường hay được miễn hoàn toàn cả 2.
Trong bài này, Trường Lũy nêu rõ đối tượng phải đăng ký môi trường, đối tượng được miễn đăng ký môi trường cùng 4 câu hỏi để xác định dự án cần làm hồ sơ đăng ký môi trường dễ hiểu.
1. Đối tượng đăng ký môi trường theo quy định
Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020
Căn cứ Điều 49 Luật Bảo vệ môi trường 2020, các đối tượng sau phải thực hiện đăng ký môi trường:
Nhóm Dự án đầu tư mới:
- Dự án đầu tư không thuộc đối tượng phải có giấy phép môi trường và có phát sinh chất thải
- Bao gồm cả dự án không thuộc nhóm I, II, III nhưng vẫn tạo ra nước thải, khí thải hoặc chất thải nguy hại (dù lượng nhỏ)
Nhóm Cơ sở đang hoạt động trước 01/01/2022:
- Cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoạt động trước ngày Luật 72/2020/QH14 có hiệu lực (01/01/2022)
- Điều kiện: không thuộc đối tượng phải có giấy phép môi trường và có phát sinh chất thải
Danh mục điển hình theo ngành (không thuộc nhóm I – III nhưng phát sinh chất thải):
| Ngành | Ví dụ cơ sở điển hình | Loại chất thải chính |
|---|---|---|
| Chế biến thực phẩm quy mô nhỏ | Xưởng giò chả, cơ sở chế biến hải sản nhỏ | Nước thải, mùi |
| Dịch vụ ăn uống | Nhà hàng, quán ăn quy mô lớn, chuỗi bếp ăn công nghiệp | Nước thải, dầu mỡ |
| Sản xuất thủ công nghiệp | Xưởng mộc, xưởng may quy mô vừa | Bụi gỗ, vải vụn |
| Dịch vụ y tế | Phòng khám tư nhân, nha khoa | Chất thải y tế nguy hại |
| Sửa chữa xe máy, ô tô | Gara nhỏ, trung tâm bảo dưỡng | Dầu thải, nước rửa |
| Giặt là công nghiệp | Cơ sở giặt đồng phục, khách sạn nhỏ | Nước thải có hóa chất |
| Chăn nuôi quy mô vừa | Trại lợn, gà dưới ngưỡng giấy phép | Nước thải, khí thải |
| Xây dựng dân dụng | Công trình nhỏ dưới ngưỡng nhóm III | Chất thải xây dựng |
| Kinh doanh hóa chất quy mô nhỏ | Đại lý thuốc bảo vệ thực vật | Bao bì hóa chất nguy hại |
| Giáo dục, y tế cộng đồng | Trường nội trú, bệnh xá có bếp ăn | Nước thải sinh hoạt |
Trường Lũy lưu ý: Danh mục trên mang tính tham chiếu. Tiêu chí xác định chính xác vẫn phụ thuộc vào lượng phát thải thực tế và phân loại dự án theo Phụ lục IV Nghị định 08/2022 (sửa đổi theo Nghị định 05/2025).
Theo Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP
Dự án/cơ sở phải đăng ký môi trường tại Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nếu thuộc một trong hai trường hợp:
- Phát sinh nước thải cần xử lý với lưu lượng từ 50 m³/ngày trở lên;
- Phát sinh bụi, khí thải cần xử lý với lưu lượng từ 20.000 m³/giờ trở lên.
Dự án/cơ sở có lưu lượng thấp hơn các ngưỡng trên cũng phải đăng ký môi trường, nhưng thực hiện tại Ủy ban nhân dân cấp xã.
Như vậy, hiểu đơn giản, bất kỳ dự án nào không thuộc diện phải xin giấy phép môi trường mà có phát sinh chất thải theo ngưỡng từ 50 m³/ngày trở lên hoặc từ 20.000 m³/giờ trở lên thì đăng ký môi trường tại UBND cấp tỉnh. Còn nếu dưới ngưỡng đó thì đăng ký môi trường tại UBND cấp xã.
2. Đối tượng nào được miễn đăng ký môi trường?
Theo khoản 3 Điều 49 Luật Bảo vệ môi trường 2020, các trường hợp sau được miễn thực hiện đăng ký môi trường:
- Dự án, cơ sở thuộc bí mật nhà nước về quốc phòng, an ninh,.
- Dự án khi đi vào vận hành và cơ sở không phát sinh chất thải hoặc chỉ phát sinh chất thải với khối lượng nhỏ, được xử lý bằng công trình tại chỗ hoặc quản lý theo quy định địa phương,.
- Cụ thể là các dự án phát sinh nước thải dưới 05 m³/ngày hoặc khí thải dưới 50 m³/giờ.
- Rác thải sinh hoạt dưới 300 kg/ngày.
- Dự án được miễn theo quy định của luật hoặc nghị quyết của Quốc hội.
- Các dự án đầu tư, sản xuất, kinh doanh thuộc Phụ lục XVI Nghị định 08/2022/NĐ-CP.
Danh mục miễn đăng ký môi trường trong Phụ lục XVI Nghị định 08/2022/NĐ-CP
1. Đào tạo & Truyền thông
- Đào tạo, dạy nghề, chuyển giao công nghệ, tư vấn quản lý
- Cung cấp thông tin, tiếp thị, xúc tiến đầu tư & thương mại
- Sản xuất/phát hành phim, chương trình truyền hình, ghi âm, xuất bản âm nhạc
2. Thương mại & Dịch vụ nhỏ lẻ
- Buôn bán lưu động, không có địa điểm cố định
- Cửa hàng bán hàng tiêu dùng, đồ gia dụng — diện tích xây dựng dưới 200 m²
- Nhà hàng, quán ăn uống — diện tích dưới 200 m²
- Sửa chữa, bảo dưỡng đồ gia dụng quy mô cá nhân/hộ gia đình
- Photocopy, internet, trò chơi điện tử
3. Nông – Lâm – Thủy sản
- Canh tác nông nghiệp, lâm nghiệp
- Nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi quy mô cá nhân/hộ gia đình
- Trồng khảo nghiệm thực vật — dưới 1 ha
- Nuôi trồng thủy sản trên biển/sông/suối/hồ chứa — nước thải dưới 10.000 m³/ngày đêm
4. Xây dựng
- Xây dựng nhà ở cá nhân, hộ gia đình
5. Dự án/cơ sở đáp ứng đồng thời 3 tiêu chí sau cũng được miễn
| Tiêu chí | Yêu cầu |
|---|---|
| Khí thải | Không phát sinh khí thải phải xử lý |
| Nước thải | Không phát sinh, hoặc có phát sinh nhưng đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung đã được cấp phép môi trường |
| Chất thải nguy hại | Không phát sinh trong quá trình hoạt động |
Lưu ý: Cả 3 tiêu chí phải thỏa mãn đồng thời mới được miễn đăng ký.
3. Cách xác định đối tượng phải đăng ký hay được miễn đăng ký môi trường
Nhằm giúp chủ doanh nghiệp dễ xác định dự án mình có cần đăng ký môi trường không, Trường Lũy đề xuất 4 câu hỏi sàng lọc sau đây:
Câu hỏi 1: Dự án/cơ sở có phát sinh chất thải không?
- Nước thải: nước thải sinh hoạt (nhà vệ sinh, nhà ăn), nước thải sản xuất trong quy trình sản xuất;
- Khí thải (từ máy phát điện, lò hơi, quạt hút bụi…)
- Chất thải rắn thông thường
- Chất thải nguy hại (dầu nhớt, bình ắc quy…)
→ Nếu không phát sinh hoặc phát sinh rất nhỏ, tự xử lý tại chỗ – được miễn đăng ký
→ Nếu có phát sinh → chuyển sang câu hỏi 2.
Câu hỏi 2: Dự án/cơ sở có thuộc danh mục miễn đăng ký môi trường trong Phụ lục XVI không?
- Nếu có → được miễn đăng ký môi trường
- Nếu không → chuyển sang câu hỏi 3
Lưu ý: Trong sản xuất của doanh nghiệp đa ngành, phần nào phát sinh chất thải thì phần đó phải đăng ký môi trường, phần nào thuộc danh mục được miễn thì phần đó không đăng ký.
Câu hỏi 3: Dự án có phát sinh chất thải vượt ngưỡng không?
Ngưỡng chất thải cần xét:
- Chất thải rắn sinh hoạt: 300 kg/ngày;
- Nước thải: 05 m³/ngày;
- Khí thải: 50 m³/giờ.
→ Dưới ngưỡng và có công trình xử lý phù hợp thì được miễn đăng ký.
→ Vượt ngưỡng thì chuyển sang câu hỏi 4:
Câu hỏi 4: Dự án có cần xin giấy phép môi trường?
Sau khi vượt ngưỡng ở câu hỏi 3, doanh nghiệp cần xét thêm ngưỡng cấp giấy phép môi trường sau:
- Nước thải sinh hoạt: 20 m³/ngày;
- Nước thải công nghiệp: thuộc loại hình trong Phụ lục II Nghị định 08/2022;
- Nước thải công nghiệp: 10 m³/ngày;
- Bụi, khí thải: 1.000 m³/giờ khi vận hành chính thức;
- Chất thải nguy hại: 100 kg/tháng hoặc 1.200 kg/năm.
→ Vượt 1 trong các ngưỡng trên, phải xin giấy phép môi trường.
→ Không vượt ngưỡng thì chỉ cần làm hồ sơ đăng ký môi trường.
4. Khi nào phải đăng ký lại?
Dự án hoặc cơ sở đang thuộc diện miễn đăng ký môi trường mà có các sự thay đổi dưới đây thì phải thực hiện đăng ký môi trường.
- Thay đổi quy mô sản xuất khiến lượng chất thải vượt các ngưỡng được miễn (ví dụ: tổng chất thải rắn vượt 600 kg/ngày hoặc nước thải vượt 5 m³/ngày)
- Bổ sung ngành nghề, công đoạn sản xuất làm phát sinh thêm loại chất thải mới — đặc biệt là chất thải nguy hại
- Thay đổi vị trí địa lý — chuyển từ địa bàn này sang địa bàn khác, kể cả trong cùng tỉnh
- Cơ sở từng được miễn do thuộc bí mật quốc phòng/an ninh nay không còn thuộc diện này
- Nâng cấp hạng mục xử lý chất thải dẫn đến thay đổi phương thức quản lý chất thải so với đăng ký ban đầu
Thời hạn thực hiện lại: Cơ sở phải hoàn tất thủ tục đăng ký môi trường trước khi đưa công đoạn sản xuất mới vào hoạt động.
5. Mức phạt không đăng ký môi trường và cách xử lý
Mức phạt hành chính
Theo Điều 9 Nghị định 45/2022/NĐ-CP (sửa đổi và bổ sung bởi Nghị định 131/2025/NĐ-CP), hành vi không thực hiện đăng ký môi trường khi thuộc diện bắt buộc bị xử phạt như sau:
- Phạt tiền từ 30 triệu đến 50 triệu đồng đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ vi phạm lần đầu
- Phạt tiền từ 50 triệu đến 100 triệu đồng nếu tái phạm hoặc vi phạm có yếu tố nghiêm trọng hơn (lượng chất thải lớn, thuộc ngành nhạy cảm)
- Đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 3 đến 6 tháng trong trường hợp gây ô nhiễm môi trường thực tế
- Buộc thực hiện đăng ký môi trường trong thời hạn do cơ quan có thẩm quyền ấn định (thường 30–60 ngày)
Ngoài xử phạt hành chính, cơ sở chưa đăng ký còn chịu rủi ro:
- Bị từ chối cấp giấy phép đầu tư điều chỉnh, giấy phép kinh doanh bổ sung
- Không đủ điều kiện tham gia đấu thầu công và nhận hỗ trợ chính sách của nhà nước
- Bị phong tỏa hồ sơ hải quan nếu có hoạt động xuất nhập khẩu liên quan đến môi trường
Cách xử lý khi chưa thực hiện đăng ký
Trường Lũy khuyến nghị quy trình xử lý theo 4 bước:
- Xác định mình thuộc nhóm giấy phép môi trường hay đăng ký môi trường hay được miễn
- Lập hồ sơ đăng ký
- Nộp hồ sơ tại UBND cấp xã/phường nơi đặt cơ sở. Xem chi tiết tại Thủ tục đăng ký môi trường cấp xã)
- Nhận kết quả
Dịch vụ làm hồ sơ đăng ký môi trường của Trường Lũy
Bạn chưa biết mình có thuộc diện phải đăng ký môi trường không? Nếu thuộc thì phải làm hồ sơ đăng ký môi trường như thế nào?
Trường Lũy hỗ trợ toàn bộ quy trình từ phân loại đúng đối tượng đến nộp hồ sơ tại UBND cấp xã và nhận xác nhận đăng ký môi trường từ cơ quan chức năng.
Bạn có thể tham khảo chi tiết dịch vụ đăng ký môi trường của Trường Lũy hoặc liên hệ qua hotline 0869 277 691 để được hỗ trợ miễn phí.
